About Conservation

While talking about our Conservation Laboratory, the modest Conservation Laboratory of the Museum has a facility for the basic conservation of miniature paintings on paper. Preliminary surface cleaning of stone sculptures and metal objects is also carried out here.

It is important to conserve the precious art pieces of history and preserve them in the best possible way. Here, at the LDII conservation process is given the highest importance and is carried out with utmost care. We have our own In-house Conservation Laboratory which utilizes every possible step for repairing and restoration of fragile art objects of importance such as drawings, manuscripts, paintings and books from our various collections.

Conservation Process

1. ચુનાની ટ્યૂબ, ઍમોનિયા, મિથેનોલ, ક્લોરા માઈન ટી, બેરિયમ હાઇડ્રોક્સાઈડ paper ની acidity ઓછી કરવા માટે

2. થાઈમોલ + પેરેડ્રાય ક્લોરો બેન્ઝિન – Paper ફ્યુમિગેટ કરવા માટે (નોંધ : બંને નું બાષ્પ માં રૂપાંતર થાય છે. તેમજ બંને રૂમ ટેમ્પ્રેચર નું કાર્ય કરે છે. માટે અન્ય સાઈડ ઇફેક્ટ નથી.)

3. સોડિયમ ફ્લોરાઈડ + ઓર્થો ફિનાઇલ ફિનોલ – એન્ટિ બેક્ટેરિયા તેમજ એન્ટિ ફંગસ નું કાર્ય

                             Insectcide (જંતુનાશક) :- sodium floride 2% in Methanol

  • Starch paste કાંજી – લૂંગદી (પાણી નાખી બાંધેલ લોટ)

                                 Fungicide (ફૂગનાશક) :- Ortho phenyle phenol  2% in Methanol

4. હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઈડ :- કાગળ ઉપર પડેલ ડાઘ – ધબ્બા દૂર કરવા માટે, જે – તે જગ્યા ઉપર Hydrogen peroxide 1% સાદા પાણીમાં મીક્સ (મીક્ષ) કરી બ્રશની મદદથી લગાડવાથી ડાઘ દૂર કરી/આછા કરી શકાય છે.

5. Oxilic Acid :- પત્ર અથવા પ્રત ઉપર ટાંકણી કે પીનનો કાટ લાગેલ હોય તો Oxilic Acid (2%) ને સાદા પાણીમાં મીક્ષ કરી બ્રશની મદદથી કાટ ઉપર લગાડવાથી કાટના ડાઘ દૂર થાય છે.

6. Trichloro ethylene :- જે કાગળ કે પ્રત ઉપર પ્લાસ્ટિક કે સેલોટેપ ચોંટાડેલ હોય તેની back સાઈડ એટલે કે કાગળની પાછળની બાજુએ Trichloro ethylene નું દ્રાવણ લગાડવાથી ચોંટેલ ટેપ આસાનીથી કાગળથી અલગ કરી શકાય છે.

7. C.M.C. (Carboxy Methyl Cellulose) Menda 

 કાગળને રીપેરીંગ કરવા, કાગળ ઉપર સાઈજીંગ આપવા (એટલે) કાગળની થીક્નેસ વધારવા, ટીસ્યૂ        ચોંટાડવા માટે ઉપયોગી છે. Starch paste તરીકે ઉપયોગી.

8. Paraloid બી72 :- Ink જ્યારે વધારે પ્રમાણમાં dry થતી હોય ત્યારે Toluene ની સાથે મિક્સ કરી પત્રના લખાણ ઉપર લગાવી શકાય, મતલબ કે Ink Consolidation માટે ઉપયોગી છે. – (2% in foloune)

  • નોંધ :- પ્રત્યેક રસાયણો સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક હોય છે. માટે તેની ઉપયોગિતા અગાઉ પ્રત્યેકની આડ અસર જાણવી જરૂરી હોય છે. સામાન્ય રૂપે કાર્ય કરતાં પૂર્વ હાથમાં ગ્લોઝ, મુખ ઉપર માસ્ક તેમજ એપ્રન ધારણ કરવું જોઈએ. ઉપયોગ માટે બ્રશ વગેરેનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

અન્ય પદાર્થો :-

9. Tissue (ટીસ્યૂ) :- Tissue અલગ – અલગ સાઈઝ GSM ના તેમજ અલગ – અલગ પ્રકારના પણ હોય છે. (1) કેળાંની છાલ ની ફાઈલર્સ (રેસા) માંથી બનાવેલ ટીસ્યૂ માં પીળાશ (yellowness) હોય છે. તેમજ તેની પારદર્શકતા નું પ્રમાણ પણ ઓછું લાગે છે. માટે ન છૂટકે તેનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. જ્યારે (2) જાપાનીઝ ટીસ્યૂ :- જાપાનમાં થતાં ક્રોન્ઝો નામક ઘાસના ફાઈબર્સ માંથી તૈયાર થાયછે. તેની વાઇટનેશ તેમજ પારદર્શકતાનું પ્રમાણ સુયોગ્ય હોવાથી તેનો ઉપયોગ કાગળને રીપેરીંગ કરવા તેમજ લાઈનીંગ આપવા માટે થાય છે.

10. બ્લોટીન પેપર :- આ એક ભેજશોષક કાગળ છે. માટે – Deacidification કરેલ પત્રોનો ભેજ શોષવા માટે બ્લોટીન પેપરનો ઉપયોગ થાય છે. તેમજ Ink Testing માટે પણ બ્લોટીન પેપર usable હોય છે.

11. Acid Free Paper :- ગ્રંથ અથવા પત્રોનાં રીપેરીંગ કાર્ય માટે Acid Free Paper વપરાય છે.

12. Butter Paper (બટર) :- ક્યારેક સુવર્ણાક્ષર વાળા ગ્રંથ પત્રો તેમજ સચિત્ર પત્રોની વચ્ચે રાખવા માટે ઉપયોગી છે. બાંઈડીંગ ગ્રંથોમાં મુખ્ય પૃષ્ઠ આગળ, સૂચિપત્ર આગળ તેમજ છેલ્લા પત્ર પછી રાખી શકાય છે.

13. PH Paper (potential hydrogen) :- પત્રો ઉપરની Acidity નો બેઝ જાણવા માટે તેમજ Acidity ઓછી કરવા માટે બનાવેલ દ્રાવણનો બેઝ નક્કી કરવા માટે ઉપયોગી છે. સામાન્ય રૂપે તેના ઉપર 2,4,6,7,8,9,10, અને 10.5 સુધી ના બેઝિક ક્રમ દર્શાવેલ હોય છે.

14. Documentation form :- (Conservation Status Report) :- નિરીક્ષણ સાથે સમજૂતિ.

Deacidification :-  પત્ર ઉપરની આમ્લતા ઓછી કરવા માટે પત્રોને Deaciditive કરવા પડે છે.

Conservation Facility
  • અયોગ્ય વાતાવરણમાં, વધુ પ્રમાણમાં ગરમી કે વધુ પ્રમાણમાં ભેજ હોય ત્યારે બની શકે તો આવા ગ્રંથ પત્રોને ઉપયોગ કરવાનું ટાળવું જોઈએ.
  • યોગ્ય રીતે ગ્રંથ-પત્રોનો ઉપયોગ થાય, અણસમજુ વ્યક્તિ અણધડ રીતે આવા પુસ્તકોનો કે મેન્યુ. નો ઉપયોગ ન કરે તેની તકેદારી રાખવી જોઈએ.
  • એર ટાઈટ લાકડાના Box કે કબાટમાં આવા ગ્રંથોને રાખવા જોઈએ.
  • ગ્રંથ કે ગ્રંથ પત્રોને Acid Free કાગળમાં લપેટવા એટલે કે રીપેરીંગ કરવા જોઈએ.
  • આવા ગ્રંથ પત્રો કે પુસ્તકોને સફેદ કે લાલ રંગના કોટનના કપડાંમાં વ્યવસ્થિત બંધન બાંધીને રાખવા જોઈએ. કેમ કે સફેદ કે લાલરંગનું કપડું કીટાણુ કે જીવ-જંતુથી ગ્રંથોનું રક્ષણ કરે છે.
  • સમયાંતરે ગ્રંથોનું Pre. કાર્ય થવું જોઈએ, ઉપરાંત Fumigation ચેમ્બરમાં Fumigate કરવા જોઈએ.
  • સિલ્વર ફીશ કે ઊધઈ જેવાં જીવ-જંતુ કે કીટાણુઓ આવા ગ્રંથોને નુકસાન ન કરે માટે ગ્રંથનાં બંધનોની આજુબાજુ કે Boxની આજુબાજુ કે પછી કબાટમાં ધોડાવજનાં બારીક પાઉડરની પોટલી બનાવી મૂકી શકાય. ડામરની ગોળીઓ, કાળીજીરી જેવાં પદાર્થ પણ રાખી શકાય. લવિંગનો ધુમાડો કબાટમાં આપી શકાય.
  • ગેમેકસીન જેવાં પદાર્થોનો સીધો ઉપયોગ ન કરતાં તેવાં જંતુ-નાશક પદાર્થો જે જગ્યાએ આવા ગ્રંથ પત્રોનું Box કે કબાટ રાખવાનું હોય તે રૂમની દીવાલો ઉપર આવા પદાર્થ કે દવાનો સમયાંતરે છંટકાવ કરવો જોઈએ.

Our Conservation Projects

over the years,collection of manuscripts, sculptures and paintings increased substially, leadingto the realistion by the Governing 
over the years,collection of manuscripts, sculptures and paintings increased substially, leadingto the realistion by the Governing
over the years,collection of manuscripts, sculptures and paintings increased substially, leadingto the realistion by the Governing 
over the years,collection of manuscripts, sculptures and paintings increased substially, leadingto the realistion by the Governing 

Conservation Services

Package 1

It will contain the page size upto A4 only, so Either A4 or below that will be considered in this package.

Price : ₹ 10
Package 2

It will contain the page size upto A2 only, so Either A2 or below that will be considered in this package.

Price : ₹ 20
Package 3

It will contain the page size upto A3 only, so Either A3 or below that will be considered in this package.

Price : ₹ 15

About Conservation

While talking about our Conservation Laboratory, the modest Conservation Laboratory of the Museum has a facility for the basic conservation of miniature paintings on paper. Preliminary surface cleaning of stone sculptures and metal objects is also carried out here.

It is important to conserve the precious art pieces of history and preserve them in the best possible way. Here, at the LDII conservation process is given the highest importance and is carried out with utmost care. We have our own In-house Conservation Laboratory which utilizes every possible step for repairing and restoration of fragile art objects of importance such as drawings, manuscripts, paintings and books from our various collections.

 

Conservation Process

1. ચુનાની ટ્યૂબ, ઍમોનિયા, મિથેનોલ, ક્લોરા માઈન ટી, બેરિયમ હાઇડ્રોક્સાઈડ paper ની acidity ઓછી કરવા માટે

2. થાઈમોલ + પેરેડ્રાય ક્લોરો બેન્ઝિન – Paper ફ્યુમિગેટ કરવા માટે (નોંધ : બંને નું બાષ્પ માં રૂપાંતર થાય છે. તેમજ બંને રૂમ ટેમ્પ્રેચર નું કાર્ય કરે છે. માટે અન્ય સાઈડ ઇફેક્ટ નથી.)

3. સોડિયમ ફ્લોરાઈડ + ઓર્થો ફિનાઇલ ફિનોલ – એન્ટિ બેક્ટેરિયા તેમજ એન્ટિ ફંગસ નું કાર્ય

                             Insectcide (જંતુનાશક) :- sodium floride 2% in Methanol

  • Starch paste કાંજી – લૂંગદી (પાણી નાખી બાંધેલ લોટ)

                                 Fungicide (ફૂગનાશક) :- Ortho phenyle phenol  2% in Methanol

4. હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઈડ :- કાગળ ઉપર પડેલ ડાઘ – ધબ્બા દૂર કરવા માટે, જે – તે જગ્યા ઉપર Hydrogen peroxide 1% સાદા પાણીમાં મીક્સ (મીક્ષ) કરી બ્રશની મદદથી લગાડવાથી ડાઘ દૂર કરી/આછા કરી શકાય છે.

5. Oxilic Acid :- પત્ર અથવા પ્રત ઉપર ટાંકણી કે પીનનો કાટ લાગેલ હોય તો Oxilic Acid (2%) ને સાદા પાણીમાં મીક્ષ કરી બ્રશની મદદથી કાટ ઉપર લગાડવાથી કાટના ડાઘ દૂર થાય છે.

6. Trichloro ethylene :- જે કાગળ કે પ્રત ઉપર પ્લાસ્ટિક કે સેલોટેપ ચોંટાડેલ હોય તેની back સાઈડ એટલે કે કાગળની પાછળની બાજુએ Trichloro ethylene નું દ્રાવણ લગાડવાથી ચોંટેલ ટેપ આસાનીથી કાગળથી અલગ કરી શકાય છે.

7. C.M.C. (Carboxy Methyl Cellulose) Menda 

 કાગળને રીપેરીંગ કરવા, કાગળ ઉપર સાઈજીંગ આપવા (એટલે) કાગળની થીક્નેસ વધારવા, ટીસ્યૂ        ચોંટાડવા માટે ઉપયોગી છે. Starch paste તરીકે ઉપયોગી.

8. Paraloid બી72 :- Ink જ્યારે વધારે પ્રમાણમાં dry થતી હોય ત્યારે Toluene ની સાથે મિક્સ કરી પત્રના લખાણ ઉપર લગાવી શકાય, મતલબ કે Ink Consolidation માટે ઉપયોગી છે. – (2% in foloune)

  • નોંધ :- પ્રત્યેક રસાયણો સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક હોય છે. માટે તેની ઉપયોગિતા અગાઉ પ્રત્યેકની આડ અસર જાણવી જરૂરી હોય છે. સામાન્ય રૂપે કાર્ય કરતાં પૂર્વ હાથમાં ગ્લોઝ, મુખ ઉપર માસ્ક તેમજ એપ્રન ધારણ કરવું જોઈએ. ઉપયોગ માટે બ્રશ વગેરેનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

અન્ય પદાર્થો :-

9. Tissue (ટીસ્યૂ) :- Tissue અલગ – અલગ સાઈઝ GSM ના તેમજ અલગ – અલગ પ્રકારના પણ હોય છે. (1) કેળાંની છાલ ની ફાઈલર્સ (રેસા) માંથી બનાવેલ ટીસ્યૂ માં પીળાશ (yellowness) હોય છે. તેમજ તેની પારદર્શકતા નું પ્રમાણ પણ ઓછું લાગે છે. માટે ન છૂટકે તેનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. જ્યારે (2) જાપાનીઝ ટીસ્યૂ :- જાપાનમાં થતાં ક્રોન્ઝો નામક ઘાસના ફાઈબર્સ માંથી તૈયાર થાયછે. તેની વાઇટનેશ તેમજ પારદર્શકતાનું પ્રમાણ સુયોગ્ય હોવાથી તેનો ઉપયોગ કાગળને રીપેરીંગ કરવા તેમજ લાઈનીંગ આપવા માટે થાય છે.

10. બ્લોટીન પેપર :- આ એક ભેજશોષક કાગળ છે. માટે – Deacidification કરેલ પત્રોનો ભેજ શોષવા માટે બ્લોટીન પેપરનો ઉપયોગ થાય છે. તેમજ Ink Testing માટે પણ બ્લોટીન પેપર usable હોય છે.

11. Acid Free Paper :- ગ્રંથ અથવા પત્રોનાં રીપેરીંગ કાર્ય માટે Acid Free Paper વપરાય છે.

12. Butter Paper (બટર) :- ક્યારેક સુવર્ણાક્ષર વાળા ગ્રંથ પત્રો તેમજ સચિત્ર પત્રોની વચ્ચે રાખવા માટે ઉપયોગી છે. બાંઈડીંગ ગ્રંથોમાં મુખ્ય પૃષ્ઠ આગળ, સૂચિપત્ર આગળ તેમજ છેલ્લા પત્ર પછી રાખી શકાય છે.

13. PH Paper (potential hydrogen) :- પત્રો ઉપરની Acidity નો બેઝ જાણવા માટે તેમજ Acidity ઓછી કરવા માટે બનાવેલ દ્રાવણનો બેઝ નક્કી કરવા માટે ઉપયોગી છે. સામાન્ય રૂપે તેના ઉપર 2,4,6,7,8,9,10, અને 10.5 સુધી ના બેઝિક ક્રમ દર્શાવેલ હોય છે.

14. Documentation form :- (Conservation Status Report) :- નિરીક્ષણ સાથે સમજૂતિ.

Deacidification :-  પત્ર ઉપરની આમ્લતા ઓછી કરવા માટે પત્રોને Deaciditive કરવા પડે છે.

Conservation Facility
  • અયોગ્ય વાતાવરણમાં, વધુ પ્રમાણમાં ગરમી કે વધુ પ્રમાણમાં ભેજ હોય ત્યારે બની શકે તો આવા ગ્રંથ પત્રોને ઉપયોગ કરવાનું ટાળવું જોઈએ.
  • યોગ્ય રીતે ગ્રંથ-પત્રોનો ઉપયોગ થાય, અણસમજુ વ્યક્તિ અણધડ રીતે આવા પુસ્તકોનો કે મેન્યુ. નો ઉપયોગ ન કરે તેની તકેદારી રાખવી જોઈએ.
  • એર ટાઈટ લાકડાના Box કે કબાટમાં આવા ગ્રંથોને રાખવા જોઈએ.
  • ગ્રંથ કે ગ્રંથ પત્રોને Acid Free કાગળમાં લપેટવા એટલે કે રીપેરીંગ કરવા જોઈએ.
  • આવા ગ્રંથ પત્રો કે પુસ્તકોને સફેદ કે લાલ રંગના કોટનના કપડાંમાં વ્યવસ્થિત બંધન બાંધીને રાખવા જોઈએ. કેમ કે સફેદ કે લાલરંગનું કપડું કીટાણુ કે જીવ-જંતુથી ગ્રંથોનું રક્ષણ કરે છે.
  • સમયાંતરે ગ્રંથોનું Pre. કાર્ય થવું જોઈએ, ઉપરાંત Fumigation ચેમ્બરમાં Fumigate કરવા જોઈએ.
  • સિલ્વર ફીશ કે ઊધઈ જેવાં જીવ-જંતુ કે કીટાણુઓ આવા ગ્રંથોને નુકસાન ન કરે માટે ગ્રંથનાં બંધનોની આજુબાજુ કે Boxની આજુબાજુ કે પછી કબાટમાં ધોડાવજનાં બારીક પાઉડરની પોટલી બનાવી મૂકી શકાય. ડામરની ગોળીઓ, કાળીજીરી જેવાં પદાર્થ પણ રાખી શકાય. લવિંગનો ધુમાડો કબાટમાં આપી શકાય.
  • ગેમેકસીન જેવાં પદાર્થોનો સીધો ઉપયોગ ન કરતાં તેવાં જંતુ-નાશક પદાર્થો જે જગ્યાએ આવા ગ્રંથ પત્રોનું Box કે કબાટ રાખવાનું હોય તે રૂમની દીવાલો ઉપર આવા પદાર્થ કે દવાનો સમયાંતરે છંટકાવ કરવો જોઈએ.

Our Conservation Projects

over the years,collection of manuscripts, sculptures and paintings increased substially, leadingto the realistion by the Governing 
over the years,collection of manuscripts, sculptures and paintings increased substially, leadingto the realistion by the Governing
over the years,collection of manuscripts, sculptures and paintings increased substially, leadingto the realistion by the Governing 
over the years,collection of manuscripts, sculptures and paintings increased substially, leadingto the realistion by the Governing 

Conservation Services

Package 1

It will contain the page size upto A4 only, so Either A4 or below that will be considered in this package.

Price : ₹ 10
Package 2

It will contain the page size upto A2 only, so Either A2 or below that will be considered in this package.

Price : ₹ 20
Package 3

It will contain the page size upto A3 only, so Either A3 or below that will be considered in this package.

Price : ₹ 15